TÜBİTAK

ÜNİVERSİTE-SANAYİ ORTAK ARAŞTIRMA MERKEZLERİ PROGRAMI (ÜSAMP)

VE

FAALİYETTEKİ MERKEZLER

-TÜBİTAK-TİDEB tarafından hazırlanmıştır-

Temmuz 2003

 

 

A- ÜSAMP ile İlgili Genel Esaslar

 

Üniversite ve sanayi kesimlerinin, teknolojik yaratıcılıkta ve sınai gelişmelerde temel ve uygulamalı araştırmalar ve uç teknolojilerin edinilip buna bağlı geliştirme çalışmaları aracılığı ile etkileşimini sağlamak üzere TÜBİTAK Bilim Kurulu’nun 07.09.1996 tarihli toplantısında Uygulama Esasları kabul edilerek Üniversite-Sanayi Ortak Araştırma Merkezleri Programı (ÜSAMP) başlatılmıştır.

 

Bu programla, sanayicilerden ve devletten sağlanan kaynakların, üniversite-sanayi işbirliğini özendirici yönde ve sanayicinin benimsediği ve gereksinim duyduğu araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) konularında kullanılması, etkileşimli Ar-Ge faaliyetlerinin sınai ve teknolojik gelişmeler doğrultusunda yoğunlaştırılarak bilgi birikimi sağlanması, bu konularda deneyimli mezunlar yetiştirilmesi, üniversitenin araştırma potansiyelinin artırılması, belli bir süre sonunda sanayici ve diğer kaynaklardan sağlanan fonlar ve verdiği hizmetler karşılığı sağladığı kaynaklar ile kendi içinde yeterli merkezlerin oluşturulması amaçlanmaktadır.

 

Bu temel amaca bağlı olarak gerek merkez kurulması yönünde yapılacak çalışmalarda ve gerekse merkez faaliyetlerinde aşağıda belirtilen hususların gerekleri yerine getirilmelidir:

 

a)      Merkez için tanımlı politika ve programlar oluşturulmalı ve bunlar zaman içinde geliştirilmelidir.

b)      Başvuruda bulunan üniversite bünyesindeki akademik elemanların üniversite-sanayi işbirliği ve merkezin hedeflenen çalışmalarına yönelik düşünceleri ve eğilimleri sistematik bir şekilde değerlendirilmeli ve buna bağlı olarak merkez çalışmalarına aktif katılımları yönünde programlar oluşturulmalıdır.

c)      Merkez tarafından sağlanacak hizmetler ve bunların öncelik sıralamasına ilişkin ayrıntılı çalışmalar yapılmalı ve bu çalışmalar gelişmelere bağlı olarak güncellenmelidir.

d)      Üniversite öğrencilerinin merkez çalışmalarına katılımlarının sağlanması yönünde planlanan mekanizmalar başta iyi tarif edilmeli ve bu mekanizmalar çalıştırılmalıdır.

e)      Merkez çalışmalarında sınai tecrübe kazanılması için öngörülen program ve planlar belirtilmeli ve verimli bir şekilde yürütülmelidir.

 

Kurulacak merkezlerin, üye sanayicilerin gereksinimleri yönünde tanımlanmış bir teknoloji alanında ya da belirli bir sektöre yönelik olarak kurulması ve sanayicilerin ağırlıklı olarak yer aldığı bir Yönetim Kurulu aracılığı ile yönlendirilmesi esastır. Böylece, belirli alanlarda üniversite-sanayi ortak çalışmalarının süreklilik kazanması hedeflenmektedir.

 

Belli bir sektör ya da teknoloji alanı ile kapsamı sınırlandırılamayan, genellikle aynı bölgede, fakat değişik sektörlerde faaliyet gösteren, küçük ve orta ölçekli sanayi  (KOS) firmalarının katılımı ile ‘İleri Üretim Teknolojileri’ ortak paydasında faaliyet göstermesi amaçlanan merkezlerle ilgili başvurular da ÜSAMP kapsamında değerlendirilmektedir.

 

Üniversite-Sanayi Ortak Araştırma Merkezleri’nin bir üniversite içinde veya üniversitenin de uygun göreceği bir mekanda kurulması öngörülmektedir. Bir merkezin, birden fazla üniversitenin yeteneklerini  bir araya getirmesi de mümkündür.

 

Bir merkeze katılacak sanayi kuruluşu sayısı en az üç olarak belirlenmekle birlikte, sektör şemsiye kuruluşlarının belirlenen esaslar çerçevesinde programa katılımı söz konusu olduğunda, üye sayısında alt sınır aranmaz.

 

B- Merkez Kuruluşu İçin Hazırlık Çalışmaları

 

Merkezin kurulması amacıyla yapılacak başvuruların, üniversite tarafından yapılması ve ÜSAMP Uygulama Esaslarında belirtilen hazırlık çalışmalarının sürdürülmesi ve yönlendirilmesi için üniversiteden bir öğretim üyesinin ‘Proje Yürütücüsü’ olarak görevlendirilmesi gerekmektedir.

 

Üniversite-Sanayi Ortak Araştırma Merkezi kurulması,

§         İlk Başvuru,

§         Planlama Dönemi Başvurusu ve

§         Kuruluş İçin Başvuru

olmak üzere üç aşamada sonuçlanmaktadır. Başvurular için,

http://www.tideb.tubitak.gov.tr/usamp1.html

adresinde belirtilen veri ve dokümanlar (ÜSAMP-100, ÜSAMP-300 ve ÜSAMP-500) hazırlanarak TÜBİTAK’a iletilmelidir.

 

İlk başvurunun TÜBİTAK tarafından olumlu ve yeterli bulunması halinde, merkezin fizibilite çalışmalarını içeren ‘Planlama Dönemi Başvurusu’ için çalışmalar başlar ve hazırlıkların ardından ilgili süreç başvurusu TÜBİTAK’a iletilir.

 

Planlama Dönemi Başvurusu için gerekli tüm çalışma ve verilerin hazır olması durumunda; sanayi kuruluşları ile gerekli anlaşmalar yapılmış ve ilk yıl için sanayi katkısı sağlanmış ise, planlama döneminde talep edilen çalışmalar, ‘Kuruluş için Başvuru’ dokümanları ile birlikte TÜBİTAK’a gönderilir.

 

Planlama dönemi çalışmalarına TÜBİTAK tarafından, her yıl miktarı yeniden belirlenen bir  finansman desteği sağlanır.

 

‘Kuruluş için Başvuru’ çalışma ve dokümanlarının yeterli ve olumlu bulunması halinde TÜBİTAK Bilim Kurulu kararı ile Merkez kurulur. Uygulama Esaslarında belirtilenler dışında Merkez faaliyetleri için öngörülen işbirliğinin ayrıntıları TÜBİTAK, üniversite ve sanayiciler arasında yapılacak protokolle belirlenir ve gerekli görülen durumlarda protokol revize edilir.

 

 

C-Merkez Faaliyetleri İle İlgili Genel Esaslar

 

Merkezin finansmanı TÜBİTAK ve sanayiciler tarafından sağlanır. TÜBİTAK’ın bir merkezi destekleme süresi en çok 5 yıl olup, destekleme süresi TÜBİTAK Bilim Kurulu kararı ile uzatılabilir veya talep olması durumunda TÜBİTAK Bilim Kurulu, katkıda bulunmadan TÜBİTAK statüsünün sürdürülmesi yönünde de karar verebilir.

 

TÜBİTAK’ın merkeze parasal katkısı sanayicilerinkinden fazla olamaz.

 

Yıllık faaliyet planı ve tahmini bütçenin uygun bulunması durumunda, sanayiciler ve TÜBİTAK tarafından taahhüt edilen yıllık katkı payının yarısı Ocak ayında, diğer yarısı da Temmuz ayında merkez hesabına aktarılır. Ancak, merkez faaliyetlerine bağlı olarak sanayici ve TÜBİTAK desteği yılda bir kez olarak da gerçekleşebilir.

 

Her yıl sonunda merkez faaliyetlerine ilişkin bir gelişme raporu ve bilançoyu gösteren mali rapor  ile bir sonraki yıl için hedef faaliyet raporu ve buna bağlı tahmini bütçe TÜBİTAK’a sunulur. Ayrıca yılın ilk yarısı sonunda  merkezin gelir-gider ve mali raporları ile gerçekleşen faaliyetleri içeren ara rapor TÜBİTAK’a gönderilmelidir.

 

Merkez performansı her yıl TÜBİTAK tarafından değerlendirilir ve değerlendirme sonucuna göre TÜBİTAK katkısı azaltılabilir, kesilebilir veya TÜBİTAK statüsü kaldırılabilir.

 

Merkezler talep ve gereksinimlere bağlı olarak farklı disiplinleri ve yetenekleri yapısında barındırabilir. Ancak, her bir merkezin belirli alanlarda uzmanlaşması beklenmektedir.

 

ÜSAMP kapsamında kurulacak merkezlerin zaman içinde gelişerek TÜBİTAK desteğine ve statüsüne ihtiyaç duymayacağı öngörülmektedir.

 

D- ÜSAMP ile İlgili Gelişmeler

 

ÜSAMP kapsamında, Üniversite-Sanayi Ortak Araştırma Merkezi kurmaya yönelik, toplam 16 başvuru içinden bugüne kadar dört Merkez kurulmuş, bunlardan biri (Gaziantep’te  KOS ağırlıklı bir bölgesel  işbirliği Merkezi) başarılı olamamış ve kapanmış, üç Merkez ise faaliyetlerine devam etmektedirler. (Eskişehir Anadolu Üniversitesi’ndeki Seramik Araştırma Merkezi, Ege Üniversitesi’ndeki Tekstil Araştırma Merkezi ve Adana Çukurova Üniversitesi’nde KOS ağırlıklı bölgesel düzeyde işbirliği Merkezi). Bunların dışında, İTܒde Otomotiv Teknoloji Ar-Ge Merkezi hazırlık çalışmalarını tamamlamış ve kuruluş aşamasına gelmiştir.

 

Belli bir teknoloji odağında yoğunlaştıkları için başarılı olma şansları yüksek olan (ODTÜ Mikroelektromekanik Araştırma Merkezi ile Hacettepe Üniversitesi’ndeki Biyoteknoloji-Biyomedikal Araştırma Merkezi) iki Merkez ile ilgili hazırlık çalışmaları- uzun süredir bir gelişme görülmemekle birlikte- sürmektedir. Diğer bir KOS ağırlıklı bölgesel Merkez’in  (ODTÜ ve Ankara-OSTİM İdaresi’nin işbirliği ile kurulması plânlanan merkez) hazırlık çalışmaları ise uzunca bir zamandır sürdürülmektedir.

 

Diğer 8 girişim ise Merkez kurulmadan hazırlık aşamalarında son bulmuştur.

 

Dünyadaki benzer programların istatistiklerine bakıldığında ÜSAMP sonuçlarının başarılı olduğu söylenebilir.

Hiç şüphesiz, bu başarıdan söz edilmesini sağlayan husus, faaliyetlerini giderek artan bir ivmeyle sürdüren bu program kapsamında kurulmuş merkezlerdir. Aşağıda bu merkezler hakkında kısa bilgiler verilmektedir.

 

TÜBİTAK  SERAMİK ARAŞTIRMA MERKEZİ (SAM)

 

Geleneksel Seramik sektörü, kaplama malzemeleri, sağlık gereçleri, refrakter malzemeler ile sofra ve süs eşyası olmak üzere temelde dört alt dalda faaliyet gösteren ve ülkemizde hızlı gelişen sektörlerden biridir. Son 10 yılda kapasitesi iki kattan fazla artarak dünyanın ve Avrupa’nın önde gelen üreticisi ve ihracatçısı konumuna gelmiştir. Böylesine hızlı büyüyen seramik sektörünün, yaşanan ve yaşanabilecek teknolojik, üretim ve laboratuvar sorunlarını en aza indirmek ve kuruluşlar arasında işbirliği stratejisi oluşturulması amacıyla, seramik üreticilerinin önderliğinde yapılan çalışmalar sonucu, ÜSAMP kapsamında 19 Mart 1998'de TÜBİTAK Seramik Araştırma Merkezi (SAM) kurulmuştur. 

 

SAM, TÜBİTAK'ın Üniversite-Sanayi Ortak Araştırma Merkezleri Programı (ÜSAMP) çerçevesinde TÜBİTAK, Anadolu Üniversitesi ve seramik sanayii kuruluşlarının ortak katkılarıyla kurulmuş, ülkemizde bilim dünyası ve reel sektörü bir araya getiren ilk merkezdir.  SAM, Türk seramik sektörünün daha iyi yarınlara ulaşması için çok önemli bir misyon üstlenmiştir. Sanayi kuruluşlarının bilim dünyasıyla etkin bir sinerji içine girmesi ve bu etkileşimin ortak çalışmalar doğrultusunda işletmelerde sürekli verimliliğe dönüştürülmesi, Seramik Araştırma Merkezi’nin öncelikli hedefidir. Mali olarak halen üye firmaların ve TÜBİTAK’ın yıllık katkı payları ile desteklenen SAM, yakın gelecekte sanayicilerden ve kendi faaliyetlerinden (ar-ge projeleri, test/analizler, eğitim, danışmanlık vb.) temin edilecek gelirler ile kendine yeterli hale gelmeyi hedeflemektedir. 

 

 

Doç Dr. Ferhat Kara

Tübitak Seramik Araştırma Merkezi Müdürü

Organizasyon ve Personel

 

Genel Kurul, Yönetim Kurulu, Denetim Kurulu ve Merkez Müdürlüğü SAM’ın yönetim ve denetim organlarıdır. Sanayicilerin kurdukları, sanayi için çalışan bir merkez olan SAM, ÜSAMP Uygulama Esasları uyarınca sanayicilerin etkin olduğu yönetsel bir anlayışa sahiptir.

SAM, kendi araştırıcı ve teknik kadrosunun yanında, Üniversite’nin Malzeme Bilimi ve Mühendisliği (eski adıyla Seramik Mühendisliği) Bölümü bünyesindeki öğretim üyeleri, araştırma görevlileri ve teknik personelden de aktif bir şekilde yararlanmaktadır. 12 doktoralı öğretim üyesi, 15 araştırmacı mühendis ve 3 teknik personel SAM’ın uzman havuzunu oluşturmaktadır. Gerektiğinde uzman ihtiyacı, diğer bölüm ve üniversitelerden de karşılanmaktadır. 

 

Sanayi için yapılan araştırmalarda hız ve araştırmaların sınai uygulanabilirlik boyutundan sapmadan sürdürülmesi büyük önem taşımaktadır. SAM’ın ve Malzeme Bilimi ve Mühendisliği Bölümü’nün özgüveni ve motivasyonu yüksek, genç ve dinamik araştırıcı kadrosu bu beklentileri karşılayabilmek için çaba göstermektedirler. Merkez çalışmalarında yer alan araştırmacı personelin yaş ortalaması 35 olup, geniş ve deneyimli böyle bir kadronun mevcut imkanları kullanma ve sonuçları değerlendirmedeki tecrübeleri, SAM’ın en önemli gücünü oluşturmaktadır. 

 

Faaliyet Alanları

 

SAM, geleneksel seramikler yanında ileri seramikler kapsamında da, doğal ve işlenmiş hammaddeler, seramik malzemeler ve üretim teknolojisi, ürün geliştirme ve ürün karakterizasyonu üzerine araştırma-geliştirme çalışmaları yapmaktadır. Kaplama malzemeleri, sağlık gereçleri, refrakter malzemeler, porselen ve hammadde sektörleri başta olmak üzere, tüm seramik sektörü merkezin faaliyet alanındadır.  Merkez hizmetlerini ar-ge, test/analiz, ürün standart testleri, eğitim danışmanlık ve dokümantasyon olmak üzere beş ana alanda sunmaktadır. 

 

Araştırma-Geliştirme

 

Global pazar dinamiklerinin zorlaştırdığı bir rekabet ortamında, sanayi için ayakta kalmanın tek yolu, müşteriye yaratıcı ürün dizileri sunmaktır. Tüketici odaklı pazarlamanın geçerliliğinin tartışılmadığı günümüzde ar-ge, yeni ürünlerin geliştirilmesi ve rekabetçi üstünlüğün sağlanmasının anahtarıdır. Özellikle ucuz işgücü ve nispeten düşük üretim maliyetleri olan ülkelerin bu avantajları rekabet üstünlüğü sağlamamaktadır. Avrupalı seramik üreticileri rekabette üstünlük yolunda yoğun bilim ve teknoloji içeren, katma değeri yüksek, çok fonksiyonlu ürünler geliştirmek için yoğun araştırmalar içindedirler. Artık banyo ve mutfaklarda kullanılan seramik ürünlerin estetik olmasının yanı sıra, bakteri öldüren, kir tutmayan, gece ışık yayan özelliklere sahip olmak gibi, başka pek çok teknolojik fonksiyonlarının da olması istenmekte veya üreticiler tarafından, bu fonksiyonlar rekabet üstünlüğü sağlayacak şekilde sunulmaktadır. Bu koşullarda sektörün rekabet gücünü koruyabilmesi ve geliştirebilmesi teknolojik araştırma, yeni ürün geliştirme ve hızlı prototip üretebilme yetenekleri ile mümkündür.

 

SAM, seramik bilimi ve teknolojisine yönelik araştırma ve geliştirme çalışmalarını kesintisiz yürütecek geniş laboratuvar imkanlarına sahiptir.  SAM’ın, araştırma–geliştirme ve test-analiz hizmetleri için kullandığı gelişmiş cihazlar , üye ihtiyaçları ve yeni teknolojiler doğrultusunda sürekli olarak genişletilmektedir. 

 

Teknik Kurullar: Sektörel Araştırma-Geliştirme ve Teknoloji Tartışma Platformu

 

SAM’da araştırma projelerinin tamamı sınai boyutludur ve üyelerin ortak ihtiyaçları doğrultusunda ve üyelerin katılımı ile belirlenmektedir. Projelerin belirlendiği yer Teknik Kurullar’dır. Halen a) Kaplama Malzemeleri; b) Sağlık Gereçleri; c) Refrakter Malzemeler olmak üzere üç teknik kurul mevcuttur ve bu kurullar akademik personel ile Merkez’e üye sanayi kuruluşlarının ar-ge birimlerinin yöneticilerinden oluşmaktadır. Teknik Kurullar, SAM’ın sektör ile diyalogunun temel mekanizmasıdırlar. Belirlenen projeler için oluşturulan araştırma ekiplerinde Teknik Kurul üyeleri de yer almakta olup, özellikle projelerin sınai boyutunu korumada ve uygulama çalışmalarında büyük katkıları olmaktadır. Proje sonuçları, belirli dönemlerde Teknik Kurul toplantılarında sunulmakta ve tartışılmaktadır. Bu tartışmalarda, bilimsel bilgi birikimi ile teknik ve üretim bilgisi pekiştirilerek sinerji yaratılmaktadır. Teknik Kurullar’ın bir diğer yararı da, çeşitli firmalarda benzer görevleri yapan teknologlar arasında mükemmel bir diyalog ve tartışma platformu oluşturmasıdır. Bu platformda, rekabet öncesi konular, gelişen teknolojiler ve Türk seramik sektörünün geleceği üzerine çok verimli tartışmalar yapılmaktadır.

 

Son dört yılda, Teknik Kurullar’ca belirlenen, toplam 30 “rekabet öncesi ortak yarar projesi” yürütülmüş ve tamamlanmıştır. Ortak yarar projelerinin yanında, firmalara özel, ikili projeler ve gelişen teknolojilere paralel olarak, yenilikçi projeler de yürütülmektedir. Ortak yarar projelerinin bazılarının sonuçlarının, çeşitli üye firmalar tarafından kullanılması sonucu, sektör bazında yılda 2 milyon doların üzerinde kazanç sağlanmaktadır. Bu katkı, Merkez’in kurulduğu yıl olan 1998 yılından bu yana seramik sanayi ve TÜBİTAK’tan sağlanan maddi desteğin çok üzerindedir.  

 

Gerçekleştirilen bu projeler arasında, fonksiyonel sırlar, hammaddeler, verimlilik, süreç geliştirme ve sektörel yan sanayii geliştirmeye yönelik malzeme araştırmaları yer almaktadır.

 

Ana faaliyet alanı seramik olmayan, ancak ürünlerinde seramik malzemeler kullanan firmalar için de, özellikle ileri teknolojili seramik malzemeler üzerine araştırma hizmetleri verilmektedir. Bu kapsamda, geleneksel seramik malzemelerin yanında, ileri teknoloji seramikleri, cam seramikler ve elektronik seramikler üzerine araştırmalar yapılmaktadır.

 

SAM uluslararası benzer kuruluşlarla da işbirliği içindedir ve Dünya Seramik Laboratuvarlar Birliği (Cerlabs) üyesidir.

 

Test ve Analiz

 

Seramik ürünlerin üretiminde birçok test ve analiz ihtiyacı bulunmaktadır. Bunun için birçok pahalı cihaz yatırımının yanında, bu cihazları kullanabilen, sonuçlarını yorumlayabilen iyi yetişmiş elemanlara da ihtiyaç vardır. SAM, seramik sektörünün test ve analiz ihtiyacına cevap verecek cihaz altyapısına ve bu cihazları kullanabilen, en önemlisi, sonuçları yorumlayabilen, araştırıcı kadrosuna sahiptir.

 

SAM’ın laboratuvar ve analiz imkanları, sektörün yaşadığı üretim problemlerinin acil çözümü için yoğun olarak kullanılmaktadır. Talep edilen test ve analizlerde sadece sonuçlar verilmemekte, birçok teknik ve pratik bilgi desteği de sağlanmaktadır. Hatta, yapılan analiz ve testlerin firmalarda ne şekilde değerlendirildiği, ilave bilgi ve desteğin gerekli olup olmadığı da takip edilmektedir. Seramik malzemelerin üretimi sürekli bir proses olduğundan, yaşanan problemlerin çözümünde saniyeler önem kazanmaktadır. Bu nedenle, acil üretim problemleri ile ilgili SAM’a iletilen test ve analiz talepleri, gece veya gündüz derhal karşılanmakta, üretim kayıplarının minimuma indirilmesinde SAM önemli destekler sağlamaktadır.

 

 

Ürün Standart Test Laboratuvarı

 

Türk seramik sektörünün üretim ve ihracatının hızla artmasına paralel olarak ürünlerin standart test ihtiyaçları da hızla artmaktadır.

 

Üye istekleri doğrultusunda kurulan Standart Test Laboratuvarı’nın, altyapısının tamamlanmasının ardından başlatılan kalite sistem çalışmaları uygulamaya alınmış; ve bu laboratuvar, kısa bir süre önce, ISO 17025 standardına göre, seramik kaplama malzemeleri ve sağlık gereçleri standart testleri için akreditasyon denetiminden geçmiştir.

 

Eğitim ve Danışmanlık

 

Seramik bilim ve teknolojisi alanında, üretimden ürün karakterizasyonuna, mikroyapı özelliklerinden makroyapı özelliklerine kadar, çeşitli eğitimler, hem SAM personeli, hem de sektör için düzenlenmektedir. Bu eğitimlerin amacı, sektör çalışanlarının seramik bilimi ve teknolojisi üzerine olan bilgilerini pekiştirmek ve seramik sanayiinin teknoloji problemlerine olan yaklaşımlarını iyileştirmektir.

 

 

Dokümantasyon Hizmetleri

 

Bilimsel ve teknolojik bilgiler talep edildiğinde üyelere ulaştırılmaktadır.

 

2002 yılında tüm üyeleri kapsayan kapsamlı bir anket çalışması yaparak, hizmetlerinin verimliliğini ve beklentileri kavramaya çalışan Merkez, 2003 yılında da tüm tarafların katılımı ile geleceğe yönelik stratejilerini belirlemeye çalışacaktır.

 

Seramik Araştırma Merkezi, Türk seramik sektörünün araştırma ve teknoloji platformu olarak, üniversite-sanayi işbirliğinin kurumsal bir modeli olma yolunda ilerlemektedir.

 

TÜBİTAK TEKSTİL ARAŞTIRMA MERKEZİ (TAM)

 

Türkiye’de ilk kurulan sanayi dalı olan tekstil sanayii, halen ülkemizin en büyük sanayi dalıdır. Türkiye’deki sanayi istihdamının %20’sinden fazlasını sağlayan bu sanayi sektörünün net cirosu yaklaşık 20 milyar USD olup ülke gayrisafi hasılasının %11-12’sini gerçekleştirmektedir.

 

Ülke ihracatının %35-40’ını tek başına sağlayan tekstil sektörü, dünya tekstil üretiminin de %4-5 gibi önemli bir kısmını sağlamaktadır.

 

Tüm bu büyüklük rakamlarına karşın bu sektörün başta nitelikli insan gücü ve Ar-Ge çalışmalarındaki eksiklikler olmak üzere teknolojik yeterlilik ve teknoloji geliştirme yetenekleri olarak rekabet şansı giderek zorlaşmaktadır.

 

İleri teknolojiye dayalı, yüksek katma değerli ve know-how yoğun özel ürünler geliştirmek, mevcut uygulamalarda sağlanacak iyileştirmelerle ve geliştirmelerle rekabet avantajı sağlamak ve bunları sürekli gelişme stratejileri temelinde gerçekleştirmek üzere ÜSAMP kapsamında 1 Aralık 2001 tarihinde Tekstil Araştırma merkezi (TAM) kurulmuştur.

 

Ege Üniversitesi bünyesinde, sanayicileri temsilen Türk Tekstil Vakfı desteği ile kurulan TAM,  ileri teknoloji kullanan ve bunu temin için kapsamlı Ar-Ge çalışmaları yapan ve böylece teknoloji hakimiyetini sağlayan, özgün ürün geliştirme yeteneğine sahip bir tekstil sanayii yaratılması yolunda önemli bir misyon üstlenmiştir.

 

Organizasyon, Personel ve Altyapı Olanakları

 

TAM, ÜSAMP Uygulama Esaslarına uygun olarak TÜBİTAK’ın bir, Ege Üniversitesi’nin bir ve TÜRK Tekstil Vakfı’nın beş temsilcisinden oluşan bir Yönetim Kurulu tarafından yönlendirilmektedir.

 

Merkez Müdürü’ne bağlı olarak görev yapan ve akademisyen ve sanayi kuruluşları temsilcilerinden oluşan sekiz Bilimsel Kurul (İplik, Dokuma, Örme, Tekstil Terbiyesi, Konfeksiyon, Tekstil Kimyası, Enerji ve Çevre, Teknik Tekstiller) başta, Merkez bünyesinde çalışılacak ortak yarar projeleri olmak üzere, ilgili alanlarda çalışmalar yapmakta ve önerilerde bulunmaktadırlar.

 

Ege Üniversitesi Tekstil  Mühendisliği Bölümü’nün çok yetkin ve sanayi ile ilişkilerde deneyimli akademik ve araştırıcı kadrosu yanında gerek Bilimsel Kurullar’da ve gerekse bazı projelerde diğer üniversitelerin Tekstil Mühendisliği bölümlerinin elemanlarından da yararlanılmaktadır.

 

Ege Üniversitesi bünyesindeki tekstil ve konfeksiyon kalite kontrol ve Ar-Ge laboratuvarları çok iyi bir altyapıya sahiptirler ve bu olanakların TAM tarafından kullanımına Üniversite yönetimince izin verilmiştir. Eksik alet ve teçhizat Merkez olanakları ile tamamlanmaktadır.

 

Faaliyet Alanları:

 

Araştırma-Geliştirme Çalışmaları

 

Finansmanı Merkez kaynaklarından sağlanan Ortak Yarar Projeleri kapsamında tekstil kimyasalları, boyahane sorunları vb. sanayinin yaşadığı problemlerin çözümüne yönelik uygulamalı araştırmalar yanında, Ultrason tekniğinin tekstil terbiyesinde kullanımı, iyon implantasyon tekniğinin tekstil yüzeylerine uygulanabilirliği gibi geleceğin teknoloji ve uygulamalarına dönük bazı araştırmalar da gerçekleştirilmektedir.

 

Ortak yarar projeleri kapsamında kendi finansmanını sağlayan ve işletmelerde değişik alanlarda verimliliği artırıcı projeler de yürütülmektedir.

 

Firmalardaki en önemli gider kalemlerinden olan enerji verimliliği için ‘Enerji ve su tasarrufu seferberliği projesi’ ve temel sorunlardan olan verimlilik kapsamında ‘Konfeksiyon işletmelerinde verimliliği artırıcı tekniklerin geliştirilerek uygulanması’ projeleri bu kapsamdaki uygulamalardır. Ayrıca firmalarla ikili Ar-Ge çalışmaları için firma ziyaretleri gerçekleştirilmektedir.

 

Test/Analiz ve Kalite Kontrol Hizmetleri

 

Ar-Ge çalışmaları yanında standart test/analiz hizmetleri de veren Merkez laboratuvarlarının akreditasyonu kapsamında çalışmalar planlanmaktadır.

 

Danışmanlık Hizmetleri

 

Özellikle hatalı üretimlerde hatanın hangi aşamada ve neden meydana geldiğini tesbit için uzmanlardan oluşturulan Hata Tesbit Komisyonu’nun faaliyetleri yanı sıra; kalite yükseltme, üretim verimliliği, çevresel etki, teknik tekstiller, ileri teknolojiler, makina, malzeme ve kimyasallar, yatırım ve organizasyon konularında danışmanlık hizmetleri de sunulmaktadır.

 

Eğitim

 

Merkezde özel konularda eğitim programları ve kurslar düzenlenmektedir.

 

Stratejik Planlama

 

Merkezde dünyadaki gelişmeler dikkate alınarak ulusal tekstil sanayii için strateji önerileri hazırlamak, makro stratejilere göre firmalara stratejik planlama unsurlarında yön göstermek ve yardımcı olmak üzere çalışmalar planlanmaktadır.

 

 

 

Dokümantasyon, Yayın, Yayım

 

Merkezde dokümantasyon ve merkez faaliyetlerinin yer aldığı yayın çalışmaları planlanmaktadır.

 

ADANA ÜNİVERSİTE-SANAYİ ORTAK ARAŞTIRMA MERKEZİ (ADANA-ÜSAM)

 

TÜBİTAK ADANA Üniversite Sanayi Ortak Araştırma Merkezi, Bölge sanayinin Ar-Ge faaliyetlerini güçlendirmek ve Üniversite – Sanayi işbirliğini teşvik etmek amacıyla  6 Mayıs 2000 tarihinde kurulmuş olup, halen belirtilen amaç için faaliyetlerini sürdürmektedir.

 

Çukurova Üniversitesi bünyesinde, Adana Sanayi Odası ile çoğu küçük ve orta ölçekli sanayi yapısında 36 sanayi kuruluşunun paydaş olarak yer aldığı Merkez’in vizyon ve misyonu Kalite El Kitabı’nda şu şekilde tanımlanmıştır:

 

Merkez’in Vizyonu, “Bölge sanayiinin küresel rekabette başarılı olmasını sağlamak üzere yaratıcı düşünce ile bilimi buluşturan ve sanayide uygulamaya aktaran bir araştırma merkezi olmak.”tır.

 

Merkez’in Misyonu ise;

 

§         Üniversitenin sanayii, sanayinin de üniversiteyi  daha yakından tanıyabilmesine olanak sağlayarak Sanayi-Üniversite işbirliğine süreklilik kazandırmak,

§         Bölge sanayiinde Ar-Ge kültürünü yaymak,

§         Sanayinin teknolojik ihtiyaçları doğrultusunda Merkez bünyesinde Ar-Ge çalışmaları yapmak,

§         Bölgenin tüm olanak ve değerlerini tanımak ve bu bilgileri güncellemek, bu doğrultuda üniversite ve sanayinin karşılıklı katılımıyla araştırma-geliştirme yapmak ve sanayi için alanında bilinen en ileri teknolojinin ötesinde teknolojiler geliştirmek,

§         Risk sermayesi gibi destek unsurlarını sağlamak, Çukurova Üniversitesi yerleşkesinde laboratuarı, sosyal tesisleri, sanat galerileri gibi alt yapıları olan bir  Merkez oluşturmak,

§         Sanayicilere danışmanlık, eğitim ve laboratuar hizmetleri vermek, seminer, konferans, panel ve benzeri toplantılar düzenlemek, gerektiğinde eğitici yayınlar çıkarmak,

§         Sanayicinin ulusal/uluslararası kalite standartlarına göre belgelendirme veya sertifikasyon çalışmalarına destek olmaktır.

 

Merkez’in Faaliyet Alanları

 

Merkez hazırlık çalışmalarında yapılan toplantılarda, sanayiciler tarafından, Merkez’in öncelikli olarak faaliyet göstermesi istenen alanlar olarak; Metal İmalat, Tekstil, Gıda Teknolojileri, İşletme Yönetimi, Elektronik-Endüstriyel Otomasyon belirlenmiş ve bu alanlarda akademisyen ve sanayicilerden oluşan Çalışma Kurulları oluşturulmuştur.

 

Merkez’in Altyapısı

 

Merkez çalışmalarını, Çukurova Üniversitesi yerleşkesinde kendisine tahsis edilen binada gerçekleştirmektedir. Binada iki katta ofisler, laboratuvarlar, 25 kişilik seminer salonu ve  145 kişilik konferans salonu mevcuttur.

Merkez Personeli

 

Merkez’de, Çukurova Üniversitesi tarafından 2547 sayılı yasanın 38. maddesi uyarınca görevlendirilen  Merkez Müdürü ile dört uzman (bir Elektrik ve Elektronik, bir Tekstil, bir Endüstri ve bir de Makine Mühendisi), iki teknisyen, iki idari personel ve  yine aynı üniversite tarafından 2547 sayılı yasanın 38.maddesi uyarınca görevlendirilen yarı zamanlı, yedi öğretim üyesi görev yapmaktadır. Merkez’in, ayrıca,  yürütülen projelerde görev alabilecek, değişik uzmanlık alanlarına sahip, farklı üniversitelerin öğretim elemanlarından oluşan 241 kişilik danışman havuzu vardır.

 

Merkez’in Sanayiciye Verdiği Hizmetler

 

Merkez faaliyetleri Ar-Ge hizmetleri ve Ar-Ge dışı hizmetler olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır. Ar-Ge hizmetleri, Bireysel Ar-Ge Projeleri ve Ortak Yarar Projeleri adı altında yürütülmektedir. Bireysel Ar-Ge Projeleri, belirli firmaların kendi amaçlarına yönelik olarak ÜSAM işbirliği içerisinde yürütülen projeleri; Ortak Yarar Projeleri ise, Merkez’e üye firmaların ortak amaçlarına yönelik olarak ÜSAM’da yürütülen projeleri ifade etmektedir.

 

ÜSAM, bölgede Ar-Ge çalışmalarını yaygınlaştırmak üzere, işletmelerde Ar-Ge kültürünü yaymaya yarayacak ve sanayiciyi Ar-Ge çalışmalarına yönlendirecek altyapı destek hizmetleri de sağlamaktadır. Merkez’de, ayrıca,

 

§         Danışmanlık hizmetleri sağlanmakta;

§         Sanayicinin talebine göre eğitim ve kurs faaliyetleri yürütülmekte;

§         Elektronik Kart Tamir ve Bakım Laboratuarı, Tekstilde Ölçme ve Kalite Kontrol Laboratuarı, Bilgisayar Destekli Tasarım ve Hızlı Prototip Laboratuarı vasıtasıyla laboratuar hizmetleri verilmekte;

§         İş etüdü ve işgücü planlama ve kalite sistem çalışmaları yapılmaktadır.

 

Merkez tarafından yapılan bazı bireysel projeler şunlardır:

 

§         Üretim Hattında İş Etüdü Çalışması

 

§         İş Etüdü ve İş Gücü Planlama

 

§         Deneysel Çalışmada Kafa Travması Modeli 

 

§         Hastane Yazılım Otomasyonu

 

§         SWOT Analizi  (Strengths, Weakness, Opportunities and Threats) 

§         GSM Baz İstasyonlarında Elektro Manyetik Alan Ölçümü, Değerlendirilmesi Ve İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri

 

 

Merkezde incelemeler sonucu firmalara önerilen ve talep beklenen  projeler şunlardır:

 

§         Ambalaj Kutu Tasarımı ve Optimizasyonu

§         Hammadde Kullanım Optimizasyonu

§         Ergonomik Tasarım

§         İşletmelerde Gürültü Seviyesi Ölçümü ve Azaltma Çalışmaları

§         Jojoba Yağı Projesi (Kozmetik ve Kimya Sanayii)

§         Gıda Sektörüne Yönelik Spirulina Projesi

 

Merkez tarafından halen yürütülen ortak yarar Ar-Ge projeleri:

 

§         Elastan-Spandex (Lycra) İçerikli İplik ve Kumaşlarda Kalitenin İyileştirilmesi

§         Bilgisayar Kontrollü Bir Numune Dokuma Tezgahı Tasarım ve İmalatı

 

Merkez 2002 yılı sonunda Adana bölgesindeki tüm tarafların iştirak ettiği katılımcı tekniklerle beklentileri, çözüm önerilerini ve ileriye dönük stratejilerini oluşturma yönünde önemli bir adım atmıştır.